Naar aanleiding van Gisèle Pelicot

Ode aan het leven van Gisèle Pelicot verscheen op 17 februari wereldwijd in twintig talen.  In één van haar interviews vertelde ze dat alle mannen die haar misbruikt hadden beweerden dat ze haar niet verkracht hadden, want het mocht van haar man.

Ik was hierdoor bijna nog meer geschokt dan door haar vreselijke, bijna onvoorstelbare verhaal.

Het is dus mogelijk dat in 2026, in Europa, een grote groep mannen nog steeds denkt dat een vrouw het bezit van haar echtgenoot is en dat deze mag bepalen met wie ze seks heeft, zelfs of ze verkracht mag worden…

In Nederland is verkrachting binnen het huwelijk in 1991 strafbaar gesteld. Dat is pas 35 jaar geleden. Het toestaan van maritale verkrachting heeft naar mijn idee alles te maken met het idee dat de vrouw door haar huwelijk eigendom is geworden van haar man.

In zo’n 40 landen, o.a. in het Midden-Oosten, India, Pakistan, Afghanistan en Afrika, is maritale verkrachting anno 2026 nog steeds niet strafbaar. In deze landen wordt ‘seksuele toegang’ vaak gezien als een onherroepelijk onderdeel van het huwelijkscontract. Maar zelfs in landen waar maritale verkrachting niet strafbaar is, wordt het "uitlenen" of verkopen van een echtgenote vaak wel vervolgd. Als een echtgenoot zijn vrouw echter dwingt tot seks met een andere man, valt dit in veel van deze landen onder algemene wetten tegen onzedelijkheid of aanranding, omdat de seksuele "plicht" van de vrouw meestal strikt beperkt is tot de echtgenoot.

In Europese landen werd heel lang de seksuele moraal gevoed door een Joods/Christelijke cultuur, waarin de vrouw onderdanig was aan de man. Tot 1956 waren getrouwde vrouwen in bij voorbeeld Nederland handelingsonbekwaam. Zij mochten niet zelfstandig een bankrekening openen of werken zonder toestemming van hun echtgenoot. Pas in de zestiger jaren eisten en kregen veel vrouwen seksuele vrijheid. Paradoxaal genoeg kwam in deze tijd ook een “verkrachtingscultuur van amoureus en libertijns gedrag" op. Zo stelde Catherine Deneuve dat mannen het recht moeten hebben vrouwen "lastig te vallen" en dat dit hoort bij seksuele vrijheid. In een dergelijke cultuur worden hardnekkige versierpogingen of 'vrijpostig' gedrag als libertijns (vrijzinnig/amoureus) gezien, in plaats van als grensoverschrijdend.

Boeken waarin een dominante man een onwillige vrouw verleidt kunnen een mensbeeld creeëren waarin mannen vrouwen beheersen. Denk aan The Taming of the Shrew van William Shakespeare. Klassiekers zoals Jane Eyre (Charlotte Brontë) of Rebecca (Daphne du Maurier) bevatten elementen die we nu in Dark Romance terugzien: de mysterieuze, soms dreigende man die een jonge en mooie vrouw domineert. Veel kasteelromans volgen bijna allemaal een formule waarin de vrouw zich uiteindelijk blij schikt naar een dominante, vooraanstaande en rijke man, omdat ze zijn bezitsdrang als liefde ziet.

Er zijn ook boeken waarin de heldin tot het inzicht komt dat ze moet kiezen voor haar eigen belang, zoals Lady Chatterley’s lover van D.H. Lawrence en De macht van Naomi Alderman. Een boek als The Handmaid's Tale(Het verhaal van de dienstmaagd) van Margaret Atwood waarschuwt voor een wereld waarin vrouwen worden gereduceerd tot broedmachines. Dit geldt ook voor The Stepford Wives van Ira Levin, waarin vrouwen getransformeerd worden in dociele huisvrouwen. Ondanks al deze boeken waarvan sommige al lang geleden gepubliceerd zijn, blijven veel vrouwen geloven in het geluk dat een dominante man hen kan brengen. Zouden nogal wat mannen daarom proberen ‘een stoere man’ te zijn?