Dansen is een manier om uitdrukking te geven aan liefde en verliefdheid. In tijden waarin mannen en vrouwen strikt gescheiden leefden, was het vaak de enige manier om een geliefde te vinden. Tijdens het dansen konden blikken uitgewisseld worden, een paar seconden gepraat en af en toe ook een hand, arm of middel aangeraakt worden. Op basis hiervan kon ingeschat worden hoe geïnteresseerd je danspartner in jou was. Tijdens het dansen kon bovendien beoordeeld worden hoe fit en mobiel iemand was en eventueel hoe vruchtbaar. Misschien ook wel of de danspartner een leuke bedpartner zou kunnen zijn.
De dansvorm verschilde per sociale klasse. De elite isoleerde zich in balzalen om bezit en status te beschermen via gecodeerde dansen. De arbeidersklasse vond elkaar juist in de publieke ruimte, tijdens het werk en tijdens uitbundige dorpsfeesten, waarbij de partnerkeuze pragmatischer was: je zocht iemand die gezond was, hard kon werken, in de buurt woonde en met wie je de harde realiteit van het dagelijks leven kon delen.
De vroegere rijdansen, zoals beschreven door Jane Austen, waren een sociaal gebeuren waar jonge mannen en vrouwen uit de landadel elkaar konden ontmoeten zonder chaperonne in de directe omgeving. In de verfilming van Sense and Sensibility door Georgia Oakley (2026) is afgeweken van de strak geregisseerde etiquette voor rijdansen uit het begin van de 19e eeuw. In haar interpretatie geeft de rijdans een jaloersmakend beeld van romantische intensiteit en seksualiteit: paren kijken naar elkaar, pakken armen vast voor een wellustige draai en maken sensuele bewegingen. Ik ben benieuwd of we deze vorm van de rijdans binnenkort terugzien tijdens feesten en dance events.
Latere dansen benadrukken weer andere aspecten in man-vrouw verhoudingen. De wals gaf de partners de ongekende gelegenheid elkaar echt vast te houden. Hierdoor konden de dansers elkaars feromonen en lichaamsgeur direct waarnemen, biologisch gezien één van de belangrijkste onbewuste filters voor partnerkeuze. De wals maakte ook de traditionele rolverdeling heel helder. De partnerkeuze werd hier mede gebaseerd op hoe goed de man, de 'leider' richting kon geven zonder te forceren, en hoe flexibel en vloeiend de vrouw, de 'volger' reageerde. Dit weerspiegelde destijds de gewenste sociale en huwelijkse dynamiek.
De Argentijnse tango is biologisch gezien de ultieme 'lakmoesproef' voor partnerkeuze. De tango combineert extreme fysieke nabijheid met constante improvisatie en tactiele communicatie. De man (de leider) moet constant de ruimte lezen, beslissingen nemen en deze non-verbaal overbrengen. Dit vereist ruimtelijk inzicht, zelfvertrouwen en executieve kenmerken die evolutionair geassocieerd worden met goede genen en het vermogen om te beschermen en te navigeren. De vrouw (de volger) moet in een fractie van een seconde de subtiele gewichtsverplaatsingen van de partner interpreteren en vertalen naar vloeiende bewegingen. Dit test haar neurologische reactiesnelheid, motorische intelligentie en empathisch vermogen.
Pas bij ‘los dansen’ (zoals in een club, bij popconcerten of hiphop) ontbreekt de vaste choreografie en het fysieke contact. Voor het eerst konden mannen met mannen dansen en vrouwen met vrouwen. Vanuit sociologisch en historisch perspectief is ‘los dansen’ de eerste Westerse dansvorm waarin traditionele sociale grenzen (zoals klasse, status en strikte genderrollen) massaal werden doorbroken. Je hoefde namelijk geen (dure) danslessen te hebben gehad om mee te dansen, zelfs een partner was niet nodig.
Toch wordt ook bij los dansen een potentiële geliefde geselecteerd op visuele signalen van biologische fitheid. Uit evolutionair-psychologisch onderzoek (onder andere met 3D-avatars om een eenduidig oordeel te krijgen) door Neave en McCarty, blijkt dat vrouwen (onbewust) letten op de variatie en flexibiliteit van de bewegingen in de nek en romp1. Bij vrouwen wordt vaak gelet op de beweging van de heupen en de asymmetrie van de armen2. Deze bewegingen weerspiegelen motorische controle, kracht en hormonale gezondheid.
Omdat er geen vaste pasjes zijn, laat los dansen ook zien hoe creatief en zelfverzekerd iemand is. Iemand die ritmisch, vloeiend en met zelfvertrouwen los danst, straalt een hoge sociale status uit en 'genetische kwaliteit'.
In de National Gallery in Londen is het schilderij Dance at Bougival te zien op een prachtige tentoonstelling gewijd aan Renoir en de Liefde. Menselijke relaties, vriendschap, flirt en genegenheid zijn de onderwerpen die hem in de periode tussen 1860 en 1880 boeiden. De tentoonstelling is nog te zien tot en met 31 januari 2027
1https://www.researchgate.net/publication/46180954_Male_dance_moves_that_catch_a_woman's_eye
2(vruchtbaarheid en testosteronniveaus) (https://www.northumbria.ac.uk/about-us/news-events/news/2017/02/study-identifies-high-quality-female-dance-movements/)
Reactie plaatsen
Reacties